Մայիսի 18-ին ՈԱԱԿ նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել վեբինար՝ «Կրթական ծրագրերի ներքին աուդիտ․ վերջնարդյունքների ձեռքբերում և հավաստում» թեմայով։ Հանդիպումը կազմակերպվել է «ՄԿԾ ներքին աուդիտ» ծրագրի շրջանակում բուհերում ձևավորվող փորձերի քննարկման և տարածման նպատակով։
Վեբինարի առանցքում այն հարցն էր, թե ինչպես կարող է բուհը հավաստել, որ ուսանողը կրթական ծրագիրն ավարտելիս ձեռք է բերել ոչ թե առանձին հմտություններ, այլ ծրագրով նախատեսված բոլոր վերջնարդյունքները։
Ներքին աուդիտը՝ ոչ թե փաստաթղթերի, այլ արդյունքների գնահատման գործիք
Քննարկման ընթացքում ընդգծվել է, որ կրթական ծրագրի ներքին աուդիտը պետք է դուրս գա փաստաթղթերի առկայությունը նկարագրելու տրամաբանությունից և կենտրոնանա հիմնական հարցի վրա․ արդյոք կրթական ծրագրի վերջնարդյունքները իրականում ձեռք են բերվում ուսանողների կողմից, ինչ ապացույցներով է դա հիմնավորվում, և ինչ բարելավման գործողություններ են բխում այդ վերլուծությունից։
Այս մոտեցմամբ ներքին աուդիտը կապում է վերջնարդյունքների սահմանումը, ուսուցման և գնահատման մեթոդները, տվյալների հավաքագրումը, վերլուծությունը և հետագա զարգացումը։
Վերջնարդյունքների քարտեզագրումից դեպի ուսանողի առաջընթացի տեսանելիացում
Վեբինարի ընթացքում ներկայացվել է Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի փորձը՝ կրթական ծրագրերի վերջնարդյունահենք պլանավորման, տվյալների կառավարման և ներքին աուդիտի միջոցով որակի ապահովման համակարգի ձևավորման ուղղությամբ։
Շեշտադրվել է, որ վերջնարդյունքների քարտեզագրումը միայն տեխնիկական գործողություն չէ։ Այն պետք է ցույց տա՝
- որ առարկաներն են նպաստում տվյալ վերջնարդյունքի ձևավորմանը,
- ուսումնառության որ փուլերում է զարգանում ուսանողի կարողությունը,
- ինչ մակարդակներով է այն առաջընթաց գրանցում՝ սկսնակ, միջին և բարձր,
- ինչ գնահատման ձևաչափերով է հավաստվում այդ կարողության ձեռքբերումը,
- ինչպես են նվազեցվում կրթական ծրագրում բովանդակային կրկնությունները։
Այս տրամաբանությամբ քարտեզագրումը դառնում է ոչ թե հավելյալ փաստաթուղթ, այլ կրթական ծրագրի կառուցվածքը, ուսանողի առաջընթացը և վերջնարդյունքների ձեռքբերումը տեսանելի դարձնող գործիք։
Ուղղակի և անուղղակի գնահատման համադրումը՝ ամբողջական պատկերի համար
Վեբինարի ընթացքում կարևորվել է, որ վերջնարդյունքների ձեռքբերման հավաստումը չի կարող հիմնվել միայն մեկ գործիքի կամ մեկ տվյալների աղբյուրի վրա։ Անհրաժեշտ է համադրել ուղղակի և անուղղակի գնահատման մեխանիզմները։
Ուղղակի գնահատման գործիքների շարքում դիտարկվել են քննությունները, նախագծային և խմբային աշխատանքները, պրակտիկան, ավարտական աշխատանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս գնահատելու ուսանողի գիտելիքի և կարողությունների դրսևորումը կոնկրետ առաջադրանքներում։
Միաժամանակ ընդգծվել է անուղղակի գնահատման գործիքների կարևորությունը՝ ուսանողական հարցումներ, շրջանավարտների մասնագիտական առաջընթացի մշտադիտարկում, կատարելագործման խորհուրդներ, շահակիցների հետադարձ կապ։ Այս տվյալները թույլ են տալիս հասկանալ ոչ միայն գնահատման արդյունքը, այլ նաև կրթական ծրագրի ազդեցությունն ուսանողի ուսումնառության փորձի և մասնագիտական զարգացման վրա։
Ֆոկուս խմբերը՝ ոչ թե կարծիք հավաքելու, այլ կարողությունների ձևավորումը հասկանալու միջոց
Քննարկման առանձին ուղղություն է եղել ֆոկուս խմբերի կիրառումը վերջնարդյունքների ձեռքբերման հավաստման գործընթացում։ Ընդգծվել է, որ ֆոկուս խումբն արդյունավետ է այն դեպքում, երբ այն չի սահմանափակվում ընդհանուր կարծիքների հավաքագրմամբ, այլ օգնում է բացահայտել՝ ինչպիսի ուսումնական փորձառությունների միջոցով է ձևավորվել ուսանողի կարողությունը։ Օրինակ՝ հաղորդակցման կամ բանակցային հմտությունների դեպքում միայն ֆոկուս խմբին մասնակցելու փաստը բավարար չէ եզրակացնելու համար, որ ուսանողը ձեռք է բերել տվյալ կարողությունը։ Անհրաժեշտ է հասկանալ․
- ինչ իրավիճակներում է ուսանողը կիրառել այդ հմտությունը,
- ինչ վարքագիծ է դրսևորել,
- ինչ խնդիր է կարողացել լուծել,
- ինչպիսի առաջընթաց է ունեցել ուսումնառության տարբեր փուլերում,
- ինչ դեր են ունեցել դասավանդման և գնահատման մեթոդները տվյալ կարողության ձևավորման մեջ։
Այս տեսանկյունից կարևորվել է իրավիճակային և անուղղակի հարցադրումների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս տեսնել ոչ թե միայն ուսանողի կարծիքը, այլ նրա փորձառությունը, վարքագիծը և կարողության ձևավորման ընթացքը։
Տվյալահենք որակի ապահովումը՝ շարունակական բարելավման հիմք
Վեբինարի ընթացքում ներկայացվել է, որ կրթական ծրագրերի ներքին աուդիտը պետք է դիտարկվի որպես շարունակական ցիկլ՝ վերջնարդյունքների սահմանումից և քարտեզագրումից մինչև տվյալների հավաքագրում, վերլուծություն, բարելավման գործողությունների պլանավորում և դրանց մշտադիտարկում։
Այս գործընթացում կարևոր է, որ բուհերը ոչ միայն հավաքագրեն տվյալներ, այլ կարողանան դրանք վերլուծել և օգտագործել կրթական ծրագրի զարգացման որոշումների համար։ Քննարկվել են նաև այն մարտահրավերները, որոնք բուհերը հանդիպում են այս ճանապարհին՝ ուսանողների մասնակցության ցածր մակարդակ հարցումներին, տարբեր աղբյուրներից ստացվող կրկնվող կամ իրարամերժ տվյալներ, շահակիցների ներգրավվածության ապահովում։
Վերջնարդյունքը պետք է երևա զարգացման մեջ
Հանդիպման ավարտին ընդգծվել է, որ յուրաքանչյուր վերջնարդյունք պետք է դիտարկվի փուլային զարգացման տրամաբանությամբ՝ պարզ մակարդակից դեպի ավելի բարդ, կիրառական և վերլուծական մակարդակներ։ Միայն այս դեպքում է հնարավոր հավաստել, որ ուսանողը կրթական ծրագիրն ավարտելիս ձեռք է բերել ոչ թե առանձին գիտելիքներ կամ մեկուսացված հմտություններ, այլ ծրագրով նախատեսված ամբողջական մասնագիտական կարողությունները։
ՈԱԱԿ-ի նախաձեռնությամբ ՄԿԾ ներքին աուդիտի շրջանակում նման հանդիպումները շարունակվելու են՝ նպաստելով բուհերում ձևավորվող փորձի փոխանակմանը։