2026թ․ մայիսի 11-ին տեղի ունեցավ ՈԱԱԿ նախաձեռնությամբ իրականացվող «Կրթական ծրագրերի ներքին աուդիտ» նախագծի «Կրեդիտների բաշխման արդյունավետության գնահատում և որակի ապահովում» թեմատիկ հետազոտական խմբի առաջին հանդիպումը։
Հանդիպմանը մասնակցում էին բուհերի կրթական ծրագրերի ղեկավարներ, դասախոսներ և որակի ապահովման պատասխանատուներ։ Քննարկման նպատակն էր համատեղ վերլուծել, թե ինչպես են կրթական ծրագրերում բաշխվում կրեդիտները, որքանով է այդ բաշխումը հիմնավորված ուսանողի իրական ծանրաբեռնվածությամբ, ինչպես նաև ինչ ազդեցություն ունի կրեդիտային համակարգը գիտելիքի փոխանցման, կարողությունների ձևավորման և կրթական ծրագրերի վերջնարդյունքների ձեռքբերման հետ։
Քննարկման առանցքում էր այն մոտեցումը, որ կրեդիտը չպետք է դիտարկվի միայն որպես ժամաքանակի հաշվարկ, այլ որպես ուսանողի ուսումնառության ծավալը, ակնկալվող արդյունքները և կարողությունների ձևավորումը փոխկապակցող գործիք։
Նախագծի նպատակը՝ ներքին աուդիտի գործնական մոդելի ձևավորում
Հանդիպումը ՈԱԱԿ նախաձեռնությամբ մեկնարկած մասնագիտական քննարկումների շարքի շարունակությունն է, որի նպատակն է բուհերի հետ համատեղ ձևավորել կրթական ծրագրերի ներքին աուդիտի գործնական մոդել։ Նախագիծն ուղղված է բուհերում ծրագրերի պարբերական, տվյալահենք և արդյունահենք գնահատման մշակույթի զարգացմանը՝ շեշտադրելով ոչ միայն փաստաթղթային համապատասխանությունը, այլև կրթական ծրագրերի իրական ազդեցությունն ուսանողների ուսումնառության և կարողությունների ձևավորման վրա։
Կրեդիտների բաշխում․ ոչ միայն քանի ժամ, այլ ինչ արդյունք
Քննարկման ընթացքում մասնակիցներն անդրադարձան կրեդիտների սահմանման և հիմնավորման ներկայիս մոտեցումներին։ Ընդգծվեց, որ կրթական ծրագրերում հաճախ հստակ նշվում է դասընթացների կրեդիտային ծավալը, սակայն ոչ միշտ է բավարար չափով հիմնավորվում, թե ինչու է տվյալ դասընթացին հատկացվել հենց այդ կրեդիտային արժեքը։
Այս համատեքստում կարևորվեց, որ կրեդիտների բաշխումը հիմնավորվի ոչ թե միայն դասաժամերի քանակով, այլև․
- դասընթացի նպատակներով,
- ակնկալվող վերջնարդյունքներով,
- ուսուցման և գնահատման մեթոդներով,
- ուսանողի ինքնուրույն աշխատանքի ծավալով,
- ուսանողից պահանջվող ընդհանուր ջանքով։
Ուսանողի ծանրաբեռնվածությունը՝ կրեդիտի արդյունավետության առանցքում
Մասնակիցներն ուշադրություն հրավիրեցին այն հանգամանքի վրա, որ տարբեր բուհերում դասաժամի տևողությունը և ուսանողի ինքնուրույն աշխատանքի ծավալը կարող են տարբեր կերպ մեկնաբանվել։ Արդյունքում նույն կրեդիտային արժեք ունեցող դասընթացները կարող են էապես տարբերվել թե՛ լսարանային աշխատանքի, թե՛ ինքնուրույն ուսումնառության, թե՛ ուսանողից պահանջվող ջանքի տեսանկյունից։
Քննարկման հիմնական եզրահանգումներից էր, որ կրեդիտների արդյունավետությունը պետք է գնահատել ոչ թե միայն ֆորմալ ժամաքանակով, այլ ուսանողի իրական ծանրաբեռնվածությամբ և ձեռք բերվող վերջնարդյունքներով։
Ուսանողական փորձը՝ որպես տվյալների կարևոր աղբյուր
Առանձին շեշտադրվեց ուսանողական փորձի ուսումնասիրության կարևորությունը։ Մասնակիցները քննարկեցին, որ ուսանողների հետադարձ կապը կարող է օգնել հասկանալու․
- որքան ժամանակ և ջանք է պահանջում դասընթացը,
- որքանով են արդյունավետ դասավանդման և գնահատման մեթոդները,
- արդյոք ուսանողները ձեռք են բերում նախատեսված գիտելիքները, կարողություններն ու հմտությունները,
- ինչ դժվարություններ են առաջանում ինքնուրույն աշխատանքի և գնահատման գործընթացում։
Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ կրեդիտը դիտարկվի որպես ուսանողի ուսումնառության արդյունքը և ծանրաբեռնվածությունը համադրող գործիք։
Միջազգային համատեքստ և ECTS համակարգ
Քննարկման ընթացքում անդրադարձ կատարվեց նաև միջազգային փորձին և ECTS համակարգի կիրառման առանձնահատկություններին։ Նշվեց, որ կրեդիտային համակարգը միտված է տարբեր բուհերում և կրթական համակարգերում ուսումնառության արդյունքների համադրելիության ապահովմանը։
Միաժամանակ ընդգծվեց, որ միայն կրեդիտների կամ գնահատականների թվային համարժեքությունը բավարար չէ կրթության բովանդակային համադրելիությունը երաշխավորելու համար։ Այդ պատճառով առավել կարևոր է դառնում վերջնարդյունքների հստակ ձևակերպումը, ուսանողի ծանրաբեռնվածության իրատեսական գնահատումը և գնահատման մոտեցումների համահունչ կիրառումը։
Այս քննարկումը համահունչ է նաև ECTS կրեդիտների կիրառման մոտեցումների վերանայման միջազգային օրակարգին, որտեղ շեշտադրվում են ուսանողակենտրոն ուսումնառությունը, վերջնարդյունքների ձեռքբերումը և ուսանողի իրական ծանրաբեռնվածության գնահատումը։
Փոքր և խոշոր կրեդիտային բլոկներ․ ճկունություն, խորություն և համադրելիություն
Մասնակիցներն անդրադարձան նաև փոքր և խոշոր կրեդիտային բլոկներով դասընթացների արդյունավետությանը։ Քննարկվեց, որ խոշոր կրեդիտային բլոկները կարող են հնարավորություն տալ ուսանողին ավելի կենտրոնացած և խորքային աշխատել առաջադրանքի վրա, մինչդեռ փոքր կրեդիտային ծավալով դասընթացները կարող են նպաստել ծրագրերի ճկունությանը, միջազգային շարժունությանը և տարբեր բուհերի ծրագրերի համադրելիությանը։
Միևնույն ժամանակ ընդգծվեց, որ յուրաքանչյուր մոտեցման արդյունավետությունը պետք է գնահատվի այն հարցով, թե որքանով է այն նպաստում ուսանողի ծանրաբեռնվածության հավասարակշռմանը, կարողությունների ձևավորմանը և կրթական ծրագրի վերջնարդյունքների ձեռքբերմանը։
Տվյալահենք որոշումներ՝ կրթական ծրագրերի բարելավման համար
Հանդիպման ընթացքում կարևորվեց նաև տվյալահենք մոտեցումների զարգացումը։ Նշվեց, որ կրեդիտների բաշխման արդյունավետության վերաբերյալ հիմնավորված որոշումներ կայացնելու համար անհրաժեշտ է հավաքագրել և վերլուծել տվյալներ՝ ուսանողների ծանրաբեռնվածության, դասավանդման մեթոդների ազդեցության, գնահատման արդյունքների, ինքնուրույն աշխատանքի ծավալի և վերջնարդյունքների ձեռքբերման վերաբերյալ։
Այս համատեքստում բուհերի որակի ապահովման ստորաբաժանումները կարևոր դեր ունեն՝ խթանելու ներքին ուսումնասիրությունները, դասախոսների և ուսանողների հետ քննարկումները, ինչպես նաև կրթական ծրագրերի պարբերական վերանայումը։
Հաջորդ քայլը՝ բուհերի համար կիրառելի գործիքակազմի մշակում
Հանդիպման ավարտին մասնակիցներն ընդգծեցին, որ կրեդիտային համակարգի արդյունավետ կիրառումը չի կարող սահմանափակվել ժամաքանակի ֆորմալ հաշվարկով։ Կրեդիտների բաշխումը պետք է արտացոլի ուսանողի իրական ծանրաբեռնվածությունը, ուսումնառության վերջնարդյունքների ձեռքբերումը, դասավանդման և գնահատման մեթոդների արդյունավետությունը, ինչպես նաև կրթական ծրագրի բովանդակային ամբողջականությունը։
Թեմատիկ հետազոտական խմբի աշխատանքների արդյունքում նախատեսվում է մշակել բուհերի համար կիրառելի մոդել, որը կներառի կրթական ծրագրերում կրեդիտների բաշխման արդյունավետության գնահատման և որակի ապահովման գործիքներ ու մեխանիզմներ։
Մոդելի նպատակն է աջակցել բուհերին՝ կրեդիտների բաշխումը դիտարկելու ոչ միայն որպես կրթական ծրագրի կառուցվածքային բաղադրիչ, այլ որպես կրթության որակի, ուսանողի ծանրաբեռնվածության և կարողությունների ձևավորման փոխկապակցվածության գնահատման գործիք։